Verslag Praktijkopleidersdagen 2019

Verslag Praktijkopleidersdagen 2019

De praktijkopleider als coach

Leerlingen begeleiden, dat is het centrale thema van de praktijkopleidersdagen van OOM, OTIB en A+O Metalektro. Want een praktijkopleider is niet alleen een docent, maar juist óók een coach. “Op zich kun je heel veel tegen jongeren zeggen, het gaat om de manier waarop.”

De opkomst is groot bij de Praktijkopleidersdagen. Blijkbaar voorzien ze in een behoefte: niet in je eentje met je rol bezig zijn, maar sparren met andere praktijkopleiders. Horen hoe zij het doen: de leerlingen in het bedrijf opleiden, begeleiden, enthousiast maken voor het vak. Met elkaar delen dat dat soms een flinke uitdaging kan zijn. Powercoach en keynote speaker Lucia Rijker weet er alles van. Ooit was zij een Nederlandse topbokser, nu houdt ze zich bezig met het coachen van jong talent. Daarbij komt ze voor een groot deel dezelfde dingen tegen als de praktijkopleiders in de techniekbranche. “Hoe motiveer je iemand die niet hetzelfde is als jij?”, begint ze haar verhaal. De praktijkopleiders hangen aan haar lippen.


Spiegel
Volgens Rijker begint het allemaal met luisteren. Dat kan op verschillende niveaus, zegt ze: “Level 1, waarbij je alleen vanuit jezelf redeneert. Level 2, waarbij je met je zintuigen afstemt op de ander. En level 3, waarbij je echt ziet wat er in een gesprek gebeurt en ook de dingen hoort die de ander níet zegt. Je begrijpt dat wanneer je alleen in level 1 zit, je de ander kwijtraakt. Vooral een jongere haakt dan af.” Een goede coach is iemand die verbinding blijft zoeken, openstaat en ook naar zichzelf durft te kijken, stelt Rijker. “Stel, je voelt frustratie over een leerling die volgens jou te weinig potentie heeft. Je kunt je afvragen: welk deel van deze frustratie ligt bij mij en niet bij de leerling? Misschien hecht je te veel aan het resultaat omdat dat goed is voor jouw identiteit? Het kan ook zomaar zijn dat jouw manier van coachen niet werkt bij alle leerlingen. Geloof me, coachen is een spiegel en je komt jezelf keihard tegen.”

Hoofd leeg
Als Rijker de deelnemers uitnodigt voor een meditatie-oefening, doet verrassend genoeg iedereen mee. “Het klinkt misschien zweverig, maar je kunt als coach pas goed naar een ander luisteren als je zelf voldoende tijd neemt om je hoofd leeg te maken”, legt ze uit. Sommige praktijkopleiders geven aan dat ze gaan sporten, muziek maken of wandelen om hun drukke hoofd tot rust te brengen. Allemaal goed, vindt Rijker. Haar oefening, stevig staan en je armen minimaal drie minuten omhoog houden, is heel effectief om je mentale kracht te vergroten, zegt ze. “Je komt zonder twijfel weerstand tegen, en dan is het de vraag hoe je daarmee omgaat. Als je deze oefening elke dag doet, merk je al snel resultaat. Je gaat inzien dat een leerling eigenlijk alles al in zich heeft, en dat jij als coach hem/haar niet hoeft te fixen, maar alleen ruimte hoeft te geven. Dan kan magie ontstaan en kun jij ontspannen; dancing in the moment noem ik dat.”

Praktijksituaties
Is dit nou een boodschap die aanslaat bij praktijkopleiders in onze branches? Toch wel, zo blijkt. “Het zet me aan het denken, wat kan ik daar nu zelf mee?”, zegt een deelnemer. En een ander: “De wereld is hectisch, je bent met duizend dingen tegelijk bezig. Het is eigenlijk heel goed om af en toe even tot stilstand te komen.” Na de inleiding door Rijker volgen workshopsessies. Deelnemers kunnen bijvoorbeeld een spoedcursus ‘Waarderend coachen’ volgen, waarbij ze de basisregels leren van deze speciale vorm van coaching en zelf ervaren wat ze ermee kunnen bereiken bij hun leerlingen. Of ze kunnen kiezen voor ‘Gesprekstechnieken van een coach’, want ook die zijn belangrijk voor een goede communicatie tussen praktijkopleider en leerling. Alleen dan kun je een band opbouwen met je leerling en hem stimuleren om in actie te komen. Populair is de workshop ‘Coach je leerling’. Professionele acteurs nemen moeiteloos de rol op zich van ongeïnteresseerde of aan hun telefoon vastgeplakte jongeren, en spelen praktijksituaties na die het publiek mag aandragen. “Ik heb een leerling die overal hulp bij vraagt in plaats van dat hij zelf op zoek gaat naar een oplossing”, vertelt een praktijkopleider. “Dan zou ik willen zeggen: ik heb het drie keer uitgelegd, snap je het nou nog niet? Maar dat is vast niet handig.” De trainers leggen uit dat dit gedrag vermomde frustratie kan zijn. Maar het kan ook voortkomen uit onzekerheid. “Het is goed om te beseffen dat het voor veel leerlingen best eng is om te moeten omgaan met ervaren vakmensen. Op zich kun je heel veel tegen jongeren zeggen, het gaat om de manier waarop.”

Veel mogelijkheden
De bijeenkomst wordt afgesloten met afzonderlijke presentaties van de opleidingsfondsen OOM, OTIB en A+O Metalektro. Hier krijgen de deelnemers informatie over de verschillende regelingen die er zijn speciaal voor praktijkopleiders. Ook verzorgen de fondsen coaching en workshops voor praktijkopleiders. Bij het diner praat iedereen nog even na over een geslaagde dag. “Het was leuk om de ervaringen van anderen te horen. En ik wist eigenlijk niet dat er vanuit de fondsen zoveel mogelijkheden waren voor praktijkopleiders.”